Otizm spektrumunda iletişim profili kişiden kişiye büyük farklılık gösterebilir. Bazı kişiler konuşmayı akıcı kullanırken sosyal iletişimde zorlanabilir; bazı kişiler sınırlı konuşma kullanabilir veya konuşmaya ek olarak görsel destekler ve artırıcı-alternatif iletişim (AAC) araçlarından yararlanabilir. Bu nedenle tek bir iletişim hedefini bütün bireylere uygulamak doğru değildir.
Öncelik işlevsel iletişim
İletişim yalnızca konuşma üretmek değildir. İstek belirtmek, reddetmek, yardım istemek, bilgi paylaşmak, seçim yapmak, duyguları ifade etmek ve sosyal etkileşime katılmak da iletişimdir. Terapi hedefleri kişinin günlük yaşamda gerçekten ihtiyaç duyduğu bu işlevler üzerinden belirlenebilir.
Görsel destekler ne sağlayabilir?
Fotoğraflar, semboller, yazılı seçenekler veya iletişim panoları bazı bireylerin ne söylemek istediğini daha kolay ifade etmesine yardımcı olabilir. AAC, mevcut konuşmayı “engellemek” zorunda değildir; konuşmayı destekleyen veya konuşmanın yerine kullanılan bir iletişim biçimi olabilir.
Evde iletişimi desteklemek
- Çocuğun ilgisini takip ederek ortak etkinlikler oluşturun.
- Tekrar eden günlük rutinlerde benzer kelimeleri doğal biçimde kullanın.
- Seçenek sunarak iletişim fırsatlarını artırın.
- Çocuğun kullandığı iletişim biçimine saygı gösterin; yalnızca konuşmayı başarı ölçütü hâline getirmeyin.
- İletişim girişimini fark edip karşılık verin.
Değerlendirme nasıl planlanır?
Dil anlama ve ifade, sosyal iletişim, jestler, oyun, konuşma sesi ve gerektiğinde AAC kullanımı birlikte değerlendirilebilir. Hedef, kişinin çevresiyle daha bağımsız ve anlamlı iletişim kurabilmesini desteklemektir.